علي بن محمد التركه ( صائن الدين علي تركه )
33
شرح گلشن راز ( فارسى )
مشخص شد ، كه آقاى گلچين معانى اشتباه كرده است ، و چنين شرحى در ميان نيست ، مضافا اينكه ملكالشعراى بهار در كتاب « سبكشناسى » خود در جايى كه شرح احوال و آثار صاين الدين را نوشتهاند ، از چنين شرحى نام نبرده است ، لذا به نسخه دانشگاه تهران بسنده كردم . اين نسخه ( 298 ) صفحه و به قطع ( 15 * 21 ) سانتيمتر است ، كاغذ آن معمولى و هر صفحه معمولا از 17 سطر تشكيل شده است . در حواشى صفحات آن علاوه بر اشعارى كه از عدهاى شعرا مانند ادهم ، صائب ، نظام استرآبادى ، وحشى ، صفى ، جامى و غيره نقل شده ، دو رساله نيز در حواشى هست كه از پايان كتاب آغاز مىشود و در حواشى به صورت معكوس نوشته شدهاند ، و آخر آنها در حواشى صفحات اوّل به انجام مىرسد . متأسفانه اين نسخه سقطاتى دارد ، و نسخه ديگرى هم ندارد تا با آن مقايسه شود . از آغاز متن هفت بيت اوّل حذف شدهاند و در اواسط آن ، شرح بعضى از ابيات به مرور زمان پاك گشتهاند ، كه اينگونه موارد را با نقطه چين مشخص كردهايم . شرح به خط خوش نستعليق است ولى كاتب آن معلوم نيست چه كسى بوده است . آقاى گلچين معانى تاريخ كتابت آن را قرن يازدهم ، و آقاى احمد منزوى ، قرن سيزدهم نوشتهاند . همانطورىكه مطرح شد ، از اين شرح فقط يك نسخه موجود است ، و اگر لا اقل نسخه ديگرى وجود مىداشت ، بسيارى از مشكلات و ابهامات كه در كار تصحيح با آنها مواجه بودم ، بهوسيله مقايسه با آن رفع مىشد ، لذا با وجود معضلات و مشكلات فراوان ، همين يك نسخه اساس كار قرار گرفت ، و تصحيح شد . و امّا در مورد متن گلشن راز ضميمه شرح صاين الدين ، بايد گفت ،